Investing.com – İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonu, küresel piyasalarda şok etkisi yarattı. Asya piyasaları güne sert düşüşlerle başlarken, yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi. İsrail’in gerçekleştirdiği saldırının ardından petrol ve altının fiyatı sert şekilde yükseldi. ABD endeks vadeli işlemleri, Japonya, Güney Kore ve Avrupa borsaları negatif seyrederken, İsviçre frangı, Japon yeni ve ABD doları gibi güvenli varlıklara talep arttı.
İsrail, İran’ın nükleer programına karşı “önleyici saldırı” gerçekleştirdiğini açıkladı. Bu açıklamanın hemen ardından, İran’ın başkenti Tahran’ın kuzeydoğusunda patlamalar duyuldu. İsrail, olası misillemelere hazırlık olarak ülke genelinde olağanüstü hal ilan ettiğini duyurdu. İran resmi haber ajanslarına göre, saldırıda İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami hayatını kaybetti. İsrailli bir savunma yetkilisi, vurulan hedefler arasında İran Genelkurmay Başkanı ve üst düzey nükleer bilim insanlarının da bulunduğunu belirtti.
Küresel borsalarda sert düşüş
Piyasalarda ilk tepki hızlı ve sert oldu. ABD S&P E-mini vadeli işlemleri %1,7, Nasdaq vadeli işlemleri ise %1,8 oranında değer kaybetti. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi %1,11, Güney Kore KOSPI endeksi %0,9 düşerken, Hong Kong Hang Seng endeksi %0,8 geriledi. STOXX 50 vadeli işlemleri de %1,8 oranında azaldı.
Ham petrol ve altın fiyatlarında sert artış
Brent tipi ham petrolün varil fiyatı yaklaşık %9 artarak 76,20 dolara kadar yükseldi. ABD ham petrolü (WTI) ise %10’u bulan artışla 74,61 dolara yükseldi. Enerji yatırımcıları, Orta Doğu’daki gerginliğin petrol arzını tehlikeye atabileceğini düşünüyor.
Diğer yandan, altının ons fiyatı %1,79 artarak 3.444 dolara kadar çıktı. Bu değer, Nisan ayında kaydedilen 3.500 dolarlık rekor seviyeye oldukça yakın. Altın, İsviçre frangı ve devlet tahvillerine yönelik talep artışıyla güvenli limanlara yönelimin güç kazandığı görülüyor.
Tahvil ve döviz piyasalarında güvenli liman etkisi
Küresel belirsizlik artarken, yatırımcılar ABD Hazine tahvillerine yöneldi. 10 yıllık ABD tahvil faizleri %4,31’e kadar gerileyerek son bir ayın en düşük seviyesini gördü. İsviçre frangı, ABD doları karşısında %0,4 değer kazanarak 0,8072 seviyesine çıktı. Japon yeni de %0,3 oranında güçlenerek dolar karşısında 143,12’ye yükseldi.
Dolar, diğer dövizler karşısında değer kazandı. Dolar endeksi (DXY) %0,5 artarak 98,22 seviyesine çıktı. Euro ise %0,4 değer kaybederek 1,1538 dolara geriledi. İngiliz Sterlini de benzer şekilde %0,43 düşüşle 1,3534 dolardan işlem gördü. Sterlin, günün erken saatlerinde 1,3632 ile dolar karşısında Şubat 2022’den bu yana en yüksek seviyesini test ettikten sonra 1,3548’e geriledi.
Siyasi gerilim ve diplomatik çabalar
Saldırının ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İsrail’in İran’a yönelik operasyonunun “tek taraflı bir eylem” olduğunu ve ABD’nin herhangi bir katkısının bulunmadığını açıkladı. İsrail’in operasyonunun, Trump yönetiminin İran’la nükleer anlaşma girişimlerinin çıkmaza girmesiyle mevcut gerilimi daha da artırdığı yorumları yapılıyor.
ABD ve İran yetkililerinin, İran’ın uranyum zenginleştirme programına ilişkin görüşmelerin altıncı turunu Pazar günü Umman’da gerçekleştirmesi planlanıyordu. İran basınından gelen bilgilere göre ise İran yönetimi bu toplantılara katılmayacağını açıkladı. Bu toplantıların öncesinde meydana gelen askeri hareketlilik, diplomasinin geleceğine yönelik kaygıları artırdı. Orta Doğu’daki gelişmelerin, küresel piyasalarda önümüzdeki günlerde de belirleyici olması bekleniyor.
